Budynek usługowo-biurowy przy ul. Kościuszki 1 został zaprojektowany przez Stanisława Torca jako zespół wraz z budynkiem mieszkalno-usługowym „Meander”, do którego przylega od wschodu. Zbudowano go na narożniku ulic Krakowskiej i Kościuszki, wypełniając lukę w zabudowie1. Biurowiec przeznaczono na siedzibę kilku instytucji: WSS „Społem”, Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego, Zakładu Usług Inwestycyjnych oraz Spółdzielni Turystyczno-Wypoczynkowej „Gromada”.
Dwie najniższe kondygnacje tego 6-piętrowego budynku zajęły pomieszczenia i lokale ogólnodostępne o charakterze usługowym2. W przyziemiu znalazła się cukiernia „Społem” i recepcja spółdzielni „Gromada” (zajmująca narożnik budynku). Pierwsze piętro w całości zajęła kawiarnia „Społem” na 100 miejsc. Na wyższych piętrach znalazły się pomieszczenia biurowe CZSBM (piętra 2-6), Zakładu Usług Inwestycyjnych (pracownia na 6. piętrze) i „Gromady” (4. piętro)3. Budynek wzniesiono w konstrukcji monolitycznej żelbetowej. Ściany szczytowe wykonano z pianogazosylikatu (betonu wykonanego z wapna i popiołów lotnych), a ścianki działowe z cegieł.
Kompozycja elewacji odzwierciedla podział funkcjonalny budynku na strefę ogólnodostępną (parter i 1. piętro) i biura przeznaczone tylko dla pracowników (piętra 2-6)4. Elewacje parteru i 1. piętra zostały prawie w całości przeszklone za pomocą pasów prostokątnych okien. Okna na parterze zgrupowano po trzy i oddzielono od siebie za pomocą pasów wykonanych prawdopodobnie z czarnej terakoty. 1. piętro (kawiarnia) zostało wysunięte, tworząc w ten sposób przeszkloną i nadwieszoną strefę. Elewacje wyższych pięter (2-6) opracowano w sposób odróżniający się od niższych kondygnacji, odzwierciedlając biurowy charakter pomieszczeń: prostokątne okna wstęgowe rozdzielono pasami okładziny z czarnych płytek terakotowych.
Fotografie wykonane w czasach powstania budynku sugerują, że jego elewacje utrzymane były z kolorze jasnobrązowym. Współcześnie kolorystyka ta została zastąpiona przez złamaną biel. Zachowano jednak podziały okienne i ciemną barwę pasów międzyokiennych. Bryłę i elewacje budynku charakteryzuje minimalizm oraz geometria. Przeszklenie najniższych kondygnacji, podobnie jak w przypadku „Meandra”, dodało budynkowi lekkości.
Galeria zdjęć
Ilustracje
- Rzut parteru. Źródło: Archiwum OSM „Przyszłość”
- Rzut 1. piętra. Źródło: Archiwum OSM „Przyszłość”
- Elewacja południowa. Źródło: Archiwum OSM „Przyszłość”
- Elewacja zachodnia. Źródło: Archiwum OSM „Przyszłość”
- Widok od strony skrzyżowania ul. Krakowskiej i Kościuszki. Fot. Barbara Szczepańska, 2024.
- Widok od strony pl. Wolności. Fot. Barbara Szczepańska, 2024.