Hala widowiskowo-sportowa Okrąglak (Stegu Arena)

Hala widowiskowo-sportowa Okrąglak powstała w latach 1965-1968 według projektów Jerzego Gottfrieda i Władysława Feiferka¹. Zleceniodawcami inwestycji było Wojewódzkie Zjednoczenie Dyrekcji Inwestycji Miejskich w Opolu oraz Wojewódzki Ośrodek Sportu, Turystyki i Wypoczynku². Halę ulokowano na północny wschód od centrum miasta, na działce ograniczonej od zachodu ul. Oleską, od północy ul. Okulickiego, a od wschodu ul. Sosnkowskiego. W połowie lat 60. na tym terenie znajdowały się tereny zielone (pola uprawne, ogrody warzywne), parterowy budynek Fabryki Ozdób Choinkowych oraz budynki mieszkalne i gospodarcze³.

Rzut hali oparto na trzech koncentrycznych okręgach. Centralny zajęła scena-parkiet o średnicy 47,30 m⁴. Dookoła niej umieszczono drugi okrąg z trybunami, które mogły pomieścić od 2800 do 5000 widzów. Miejsca siedzące podzielono na osiem sektorów (w projekcie oznaczonych literowo A-H) zgrupowanych w pary⁵. W przestrzeni pod trybunami znalazły się pomieszczenia techniczne, magazynowe oraz sanitarne. Trzeci, najbardziej zewnętrzny pierścień (o średnicy 82 m), posiadał dwa poziomy⁶. Górny zajęło obejście trybun, dolny został prawie w całości zagłębiony w sztucznym wzniesieniu, co od zewnątrz utworzyło drugi ciąg komunikacyjny, obiegający cały obiekt. W przyziemiu tej części hali znalazły się pomieszczenia pomocnicze i techniczne: toalety, szatnie, przebieralnie, gabinety lekarzy i masażystów, pokoje zabiegowe, bufet oraz pomieszczenia dla komentatorów i dziennikarzy. Strefa wejściowa do hali rozwiązana została w formie parterowego pawilonu o lekko łukowatym zarysie, oddzielonym od wnętrza hali za pomocą łącznika. Łączna kubatura Okrąglaka wyniosła 69 442 m³.

Konstrukcja hali, wykonana z elementów prefabrykowanych, była w tamtym czasie w Opolu niezwykle nowoczesna⁷. Jej ważnym elementem były V-kształtne podpory, umieszczone wzdłuż obejścia trybun i obiegające wnętrze budynku⁸. Kopuła hali, osadzona na pierścieniu spinającym podpory od góry, została wykonana w konstrukcji siatkowo-stalowej, o układzie kratownicy podzielonej na trójkątne pola wypełnione płytami betonowymi. Czasza kopuły przekryta została prefabrykowanymi płytami trójwarstwowymi typu „sandwich”⁹ (posiadającymi wysokie parametry izolacyjne i umożliwiającymi stosunkowo szybki montaż) i wyłożona została papą z warstwą folii aluminiowej¹⁰. Konstruując halę, korzystano z uprzemysłowionych metod budownictwa, dzięki czemu możliwe było ukończenie jej budowy w przeciągu niecałych trzech lat od wykonania projektu¹¹.

Rozwiązanie wnętrza Okrąglaka charakteryzował minimalizm, podkreślający układ konstrukcyjny. Jerzy Gottfried mówił, że „prostota myślenia polega (…) na rezygnowaniu ze zbędnych „dupereli”. Nie trzeba robić ozdóbek, nie trzeba stosować marmurów”¹². Pas przeszkleń, obiegający budynek poniżej czaszy kopuły, stworzył wrażenie lekkości budynku i unoszenia się przekrycia ponad poziomem gruntu. Podkreślono także geometrię siatki konstrukcyjnej kopuły, opartej na zwielokrotnieniu trójkąta. Z tym wzorem korespondowały także V-kształtne podpory umieszczone za obejściem trybun¹³. Z zewnątrz obiekt charakteryzowało kontrastowe zestawienie kamiennej okładziny elewacji z aluminiowym wykończeniem kopuły, które odbijało światło słoneczne¹⁴.

Okrąglak oddany został do użytku 20 lipca 1968 roku. Jego budowę częściowo sfinansowały składki i sprzedaż cegiełek (o wartości 5, 10, 20, 50 i 100 złotych) z rysunkiem przedstawiającym tancerkę z szarfą na tle hali¹⁵. Skala tego przedsięwzięcia była na tyle imponująca, że halę obwieszczono w trakcie jej budowy największym w województwie obiektem wzniesionym ze składek indywidualnych i instytucjonalnych¹⁶. W sumie koszt budowy obiektu wyniósł 16 milionów złotych – ponad dwa razy mniej od pierwotnie zakładanej kwoty 35,5 milionów złotych¹⁷.

Walory architektoniczne, konstrukcyjne i technologiczne Okrąglaka sprawiły, że w 1967 r., jeszcze przed ukończeniem budowy, obiekt nagrodzony został nagrodą II stopnia, przyznawaną przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych¹⁸. W późniejszym czasie Okrąglak stał się wzorcem, na podstawie którego w 1978 r. zbudowano halę Urania w Olsztynie¹⁹. W drugiej połowie lat 60., gdy rozpoczęto budowę hali, otaczające ją tereny stanowiły w dużej mierze pola uprawne². W późniejszych latach rozpoczęto budowę osiedli z wielkiej płyty – osiedla im. AK oraz „Chabrów” – które współcześnie stanowią niedalekie sąsiedztwo hali. Okrąglak, ze swoją monumentalną i błyszczącą kopułą, w trakcie powstawania mógł wydawać się być obiektem nie z tej ziemi, niemalże kosmicznym.

W 2014 r., ze względu na stan techniczny Okrąglaka, podjęto decyzję o gruntownym remoncie budynku. W 2017 r. halę otwarto ponownie, a rok później zmieniła oficjalną nazwę na Stegu Arena. W trakcie remontu utracono jednak kunszt architektoniczno-konstrukcyjny charakteryzujący Okrąglak w czasie jego powstania. Za trybunami umieszczono wtórną ściankę obiegającą wnętrze, która zasłoniła V-kształtne podpory. Okna wymieniono na nowe, o innej stolarce i podziale kwater. Strefa wejściowa, pierwotnie pokryta kamienną okładziną, została otynkowana i pomalowana grafitową farbą.